هواپيماي ترابري تاكتيكي نظامي

شهرت: هركولس

هم خانواده: ال-100

سازنده: لاكهيد( ايالات متحدة امريكا)

ايالات متحده امريكا در شرايطي وارد معركة جنگ كره شد كه همه ی هواپيماهاي ترابري نظاميش، مثل سي-46 و سي-47 و سي- 119(فلائينگ بوكس كارFlying boxcar) و سي-121( كانستيليشن)، موتورهاي پيستوني داشتند و طرحهايشان متعلق به دوران جنگ جهاني دوم بود. بنابراين، در دوم فورية 1951 نيروي هوايي ايالات متحده طرح هواپيماي ترابري نظامي جديدي با مشخصات زير را به مناقصه گذاشت: قدرت حمل حدود 17145 كيلوگرم

(37800پوند) بارمزد، امكان پرواز از روي باندهاي صحرايي و پرواز با سرعت زياد در ارتفاع پايين، و برد عملياتي زياد. از بين پيشنهادات شركتهاي مختلف، طرح شركت لاكهيد به نام پروژة 206 برگزيده شد. اين طرح با نام استاندارد نظامي سي-130 ناميده شد كه به هركولس شهرت يافت. پس از عقد قرار داد رسمي در دوم ژوئية 1951 براي ساخت دو فروند پيش نمونه، اولين پيش نمونة سي-130 در 23 اوت 1954 از بربنك(ايالت كاليفرنيا) به هوا برخاست و پس از پروازي موفقيت آميز در پايگاه هوايي ادواردز فرود آمد.

طرح سي-130 با بقية هواپيماهاي ترابري  و گشت زني ساخت لاكهيد تفاوتهايي اساسي دارد: دماغه پخ با ميدان ديد مناسب براي خدمه (در ازاي توليد پساي زياد)، جايگاههاي بيرون زده محفظة چرخهاي فرود و بدنه اي كه دقيقاً درپشت اين جايگاهها به سمت بالا خميده شده ( براي تسهيل عمل بارگيري)، سكان عمودي وسيع (براي تقويت كنترل هواپيما در عمليات از روي ميدانهاي محدود) و استفاده ی زياد از آلياژهاي مختلف آلومينيم و تا حدي تيتانيوم. درب بارگيري دو تكه، با لوله هايي در بالا و پايين، در قسمت زيرين پشت بدنه قرار دارد و در حالت كاملاً باز شده، امكان بارگيري تا بيشترين ابعاد ممكنه را فراهم مي كند. از قابليتهاي مهم هركولس، عملكرد مناسب در شرايط برخاستن و نشستن است. باند مورد نياز اين هواپيما چنان كوتاه است كه آنرا به ردة هواپيماهاي زودپرواز نزديك مي كند. به علاوه، امكان پرواز از روي باندهاي شني، خاكي، چمني و حتي باندهاي آلوده از قابليتهاي پراهميت هركولس است.

پس از گذارندن آزمايشهاي پروازي، تحويل انبوه اولين مدل هركولس، يعني سي-130اي، از نهم دسامبر 1956 آغاز شد و خط توليدش چنان فعال بود كه تا فورية 1959 يعني زمان پايان توليد 231  فروند از آن براي نيروي هوايي ساخته شده بود. به زودي سي-130 مورد توجه ويژة نظاميان قرار  گرفت و علاوه  بر ترابري نظامي در مأموريتهاي مختلفي مثل گشت زني دريايي، پيش اخطار هوابرد، تجسس و نجات و حتي بمب افكن موقتي هم به كار برده شد. به زودي صادرات هركولس هم آغاز شد و اين هواپيما به نيروهاي مسلح كشورهاي ديگر هم راه يافت. با اجراي تغييراتي مثل افزايش ظرفيت سوخت دروني، تقويت ارابه هاي فرود و نصب موتورهاي قويتر بر روي سي-130اي، مدل سي-130بي ساخته شد كه در 20 نوامبر 1958 به پرواز درآمد. 230 فروند از اين مدل توليد شد كه تعدادي از آنها به شش كشور خارجي صادر شدند.

به در خواست نيروي هوايي ايالات متحده، لاكهيد بررسي مدل زود پرواز سي-130 را آغاز كرد. براي اين طرح از سيستم كنترل لايه ی  مرزي استفاده شد كه جدايش جريان هوا از پشت بالها را به تأخير مي انداخت. تأثير اين سيستم چنان بود كه سرعت واماندگي هواپيما به كمتر از مقدار مجاز كاهش يافت؛ نتيجتاً سيستم كنترل لايه ی  مرزي براي سكانهاي افقي، عمودي و شهپرها هم پيش بيني شد. اندكي پس از اولين پرواز طرح جديد نيروي هوايي به دليل مشكلات مالي از پيگيري برنامه منصرف شد؛ با اين حال كاهش سرعت واماندگي هركولس از 85 به حدود 50 مايل بر ساعت موفقيت چشمگيري بود.

هركولس در جنگ ويتنام به خوبي قابليتهايش را نشان داد. در ويتنام گاهي هركولس از باندهاي كوچكي كه گنجايش فقط يك هواپيما را داشت و فقط يك يا دو مايل دورتر از محل استقرار ويت كنگها بود، عمليات نشست و برخاست را انجام مي داد؛ در چنين شرايطي براي اجتناب از برخورد با آتش دشمن گاهي زاويه ی  فرود چنان تند بود كه خلبان حتي قبل از تماس با زمين رانش ملخهاي هواپيما را معكوس مي كرد. همه ی  اين عمليات در باندها نامناسبي انجام مي شد.

در 19 نوامبر 1964 آخرين مدل اصلي هركولس، يعني سي-130 اچ، به پرواز درآمد. اين مدل شبيه مدل ئي بود؛ ولي موتورهاي قويتر، سيستمهاي الكترونيكي پيشرفته تر، بال اصلاح شده و پيش بينيهايي براي افزودن خاصيت ضدخوردگي داشت. سي-130 اچ تا سالها مدل توليدي استاندارد هركولس بود و تا پايان توليد در 1995 بيش از هزار فروندش به حدود 49 كشور جهان صادر شد. ايران هم با خريد مدلهاي ئي(28فروند) و اچ (32 فروند) از مشتريان اين هواپيما بود.

لاكهيد بر اساس طرح اوليه ی  سي-130 ئي، ساخت يك هواپيماي غير نظامي را بررسي كرد. حاصل اين بررسي ساخت هواپيماي ال-100 بود كه در 21 آوريل 1964 به پرواز در آمد و گواهينامه ی  صلاحيت پرواز نوعي را در فوريه ی  سال بعد دريافت كرد. مجموعاً تعداد 100 فروند ال-100 توليد شد كه اغلب آنها صرفاً باربري بودند و تعدادي از آنها را نيروهاي هوايي كشورهاي متخلف به خدمت گرفتند. ال-100 در اندونزي در نقش هواپيماي مسافربري حدود 128 نفر مسافر را جابجا كرده است.

موفقيت چشمگير در فروش هركولس و پيش بيني نياز جهاني براي تعويض مدلهاي قديمي تر،‌ لاكهيد را ترغيب كرد تا با سرمايه گذاري مستقل به عرضه هواپيمايي با تكنولوژي جديد بر اساس طرح پايه ی هركولس بپردازد. اين برنامه به ساخت سي -130 ج انجاميد كه هركولس 2 هم ناميده مي شود. موتور و تجهيزات اويونيكي جديدتر هركولس 2 مي تواند باعث بهبودهايي در برد، سقف پرواز كروز، سرعت كروز، مسافت دويدن برخاستن و نرخ صعود باشد. در 18 اكتبر 1995 اين مدل براي نخستين با از آشيانه خارج شد.

كاربران(كشورهاي استفاده كننده):

ايالات متحده ی امريكا، ابوظبي، الجزاير، آرژانتين، استراليا، بلژيك، بوليوي، برزيل، كامرون، كانادا، چاد، شيلي، كلمبيا، دانمارك، دوبي، اكوادر، مصر، فرانسه، گابن، يونان، اندونزي، ايران، ايتاليا، ژاپن، اردن، كرةجنوبي، ليبي،‌مالزي، موروكو، هلند، زلاندنو، نيجر، نروژ، عمان، فيليپين، پرتقال، عربستان، سنگاپور، اسپانيا، سودان، سوئد،‌تايوان، تايلند، تونس، انگلستان، ونزوئلا، يمن، زئير، اسرائيل

منبع: دائره المعارف پرواز يا راهنماي پروازگان

هواپيماي C-130 يكي از هواپيماهاي ترابري است كه توانايي حمل محموله هاي نظامي را دارد.

هركولس درب بزرگي در قسمت دم دارد كه مي تواند از آن به عنوان سطح شيبدار بارگيري استفاده كند و هرچيزي شامل قطعات هلي كوپتر يا 6 ماشين زره پوش و يا نفرات نظامي را حمل كند. در مأموريتهاي تحويل توانايي تحويل هوايي كه شامل رها كردن محموله ها با چتر نجات از هواپيماست قادر است كه بسته هاي 42000 پوندي (18900 كيلوگرمي) را رها كند.

طراحي انعطاف پذير C-130 را قادر به انجام بسياري از مأموريتها مي كند و اجازه مي دهد كه كارهاي بسياري را انجام دهد. بسياري از مأموريتهاي هركولس  كه هركولس آنها را انجام مي دهد تاكنون بر گشت نداشته اند و مأموريتها به خوبي انجام شده اند. به علاوه C-130 به سرعت مي تواند براي مأموريتهاي متفاوت آماده و تجهيز شود و تجهيزاتي مانند سكوهاي پرتاب محموله هاي هوايي ، گيره هاي نگهدارنده ي محموله ها و... در آن به سرعت نصب و جدا مي شوند.

آخرين مدل هركولس C-130 هواپيماي C-130J است كه جايگزين C-130E شد. در C-130j تكنولوژي نشانگر وضعيت پرواز باعث شده كه بار كاري خلبان براي هدايت و كنترل هواپيما بسيار كم بشود، همين طور قيمت هواپيما نيز كمتر شود هزينه هاي نگهداري هواپيما كمتر بشود. در مقايسه با مدلهاي قبلي هركولس، مدل j سريعتر پرواز مي كند و سقف پروازي آن نيز بالاتر است، سرعت كروز بالاتري دارد و نيز براي نشستن به باند فرود كمتري نياز دارد. هواپيماي C-130j-30 كمي كشيده تر و درازتر از C-130J است و 15 پا به طول بدنه آن اضافه شده كه فضاي قابل توجهي را براي بارگيري و بارهاي بيشتر فراهم آورده است.

سيستمهاي اصلي  C-130j-30  به طور قابل توجهي بهبود يافته اند: مانند صفحات LCD رنگي چند كاره، سيستم راهبري موقعيت پرواز(State of the art) با دو سيستم راهبري داخلي و سيستم موقعيت ياب ماهواره اي (GPS) ، رادار كم مصرف رنگي، موتورهاي توربوپراپ شش تيغه اي با تيغه هاي كامپوزيتي، سيستم ضد يخ پيشرفته و سيستم تقويت شده ي نگهدارنده بار.

موتورهاي C-130j 

موتورهاي جديد Rolls-Royce AE2100D3 turboprop  كه در C-130j به كار رفته اند به خاطر وزن كم و كارايي بالا باعث تقويت پيكربندي هركولس شدند و نيز اجازه دادند كه C-130j-30 بتواند 15 پا درازتر باشد.

منبع:  www.af.mil